Hệ thống ngân hàng đối mặt với áp lực lớn từ các vụ gian lận tài chính
Phát biểu tại Hội nghị “Quản lý rủi ro thanh toán năm 2026” với chủ đề: “An ninh hoạt động thanh toán trong kỷ nguyên số - Cơ hội và thách thức” mới đây, TS. Đào Minh Tú - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) cho rằng sự phát triển mạnh mẽ của các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud Computing) cùng sự phổ cập của thanh toán không dùng tiền mặt đang mở ra những cơ hội lớn cho các ngân hàng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh, tối ưu hóa vận hành và mở rộng hệ sinh thái dịch vụ.
Tuy nhiên, cơ hội luôn song hành cùng thách thức. Kỷ nguyên số không chỉ tạo ra môi trường kết nối không giới hạn mà còn làm gia tăng các nguy cơ về mất an toàn thông tin. Không gian mạng đang trở thành địa bàn hoạt động của các loại tội phạm công nghệ cao với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, liên tục thay đổi và khó lường.
TS. Đào Minh Tú cho biết, thời gian qua, hệ thống ngân hàng toàn cầu nói chung và Việt Nam nói riêng phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ các vụ gian lận tài chính, lừa đảo trực tuyến, đánh cắp thông tin bảo mật và các cuộc tấn công vào hệ thống cốt lõi.
Những rủi ro này không chỉ gây thiệt hại trực tiếp về tài sản cho khách hàng và tổ chức tín dụng mà còn đe dọa đến uy tín của ngành ngân hàng, làm suy giảm niềm tin của người dân đối với hệ thống tài chính.
TS. Đào Minh Tú - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam.
“An ninh hoạt động thanh toán hiện nay không còn là nhiệm vụ riêng lẻ của bất kỳ ngân hàng nào. Đây là nhiệm vụ chiến lược, là điều kiện tiên quyết để bảo đảm sự phát triển bền vững của toàn hệ thống, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ, quyết liệt giữa các cơ quan quản lý, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, doanh nghiệp và người tiêu dùng”, TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh.
Theo TS. Đào Minh Tú, trước tốc độ biến đổi nhanh chóng của các hình thức tấn công mạng, ngành ngân hàng không thể tiếp tục dựa vào tư duy phòng thủ truyền thống mà cần chuyển sang trạng thái phòng vệ chủ động, đi trước một bước trong việc nhận diện, ngăn chặn và ứng phó với rủi ro.
Hơn 503.000 tài khoản thanh toán bị đưa vào danh sách đen theo dõi
Thông tin tại hội nghị, ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) cho biết, trong những năm qua, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và NHNN, hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) tại Việt Nam đã đạt được những bước tiến vượt bậc.
Chỉ tính riêng trong 4 tháng đầu năm 2026, giao dịch TTKDTM đã tăng trưởng ấn tượng với mức tăng 36,02% về số lượng và 10,74% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Chúng ta đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ sang các phương thức thanh toán hiện đại qua Internet, Mobile Banking và đặc biệt là thanh toán qua mã QR.
Mặt khác, lãnh đạo Vụ Thanh toán cũng chỉ rõ, sự bùng nổ của thanh toán số trong "kỷ nguyên số" cũng đặt ra cho ngành Ngân hàng những thách thức chưa từng có. Tội phạm công nghệ cao đang liên tục thay đổi phương thức, thủ đoạn, nhắm trực tiếp vào các khâu xung yếu nhất của dịch vụ tài chính.
Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Ông Tuấn cho biết, nhận thức rõ "niềm tin là hạ tầng vô hình nhưng quan trọng nhất của nền kinh tế số", NHNN đã lấy an toàn hệ thống và niềm tin của thị trường làm điều kiện nền tảng để phát triển.
Thời gian qua, NHNN đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm an ninh, an toàn hoạt động thanh toán, trong đó tập trung hoàn thiện khuôn khổ pháp lý. Cơ quan này đang xây dựng Nghị định sửa đổi Nghị định 52/2024/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt, đồng thời ban hành và cập nhật các quy định về hoạt động thẻ ngân hàng nhằm tăng cường an ninh, an toàn và bảo mật.
Bên cạnh đó, ngành Ngân hàng đã phối hợp với Bộ Công an triển khai hiệu quả Đề án 06. “Tính đến ngày 22/5/2026, đã có hơn 161,2 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 2,26 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức được đối chiếu thông tin sinh trắc học qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID. Đây là "lá chắn" vững chắc nhất để triệt tiêu tài khoản rác”, ông Tuấn thông tin.
Để chủ động cảnh báo, NHNN đã xây dựng và đưa vào vận hành Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận (SIMO).
Tính đến tháng 6/2026, hệ thống đã kết nối tới 147 đơn vị. Thông qua sự chủ động báo cáo của các tổ chức thành viên, NHNN đã thu thập, đưa vào danh sách đen theo dõi khoảng 503.436 tài khoản thanh toán, 25.970 ví điện tử, 7.175 ĐVCNTT và 197.228 thẻ ngân hàng có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo…
Bên cạnh đó, xuất phát từ thực tế tình trạng gian lận, lừa đảo qua tài khoản và thẻ ngày càng phức tạp, trong khi công tác phối hợp giữa các tổ chức trước đây còn đơn lẻ, chưa có cơ chế thống nhất, VNBA đã ban hành Sổ tay hướng dẫn phối hợp hỗ trợ xử lý rủi ro đối với tài khoản/thẻ và đơn vị chấp nhận thanh toán liên quan đến các giao dịch nghi ngờ gian lận, giả mạo, lừa đảo.
Bà Lê Hồng Nhung, đại diện Ban soạn thảo Sổ tay hướng dẫn phối hợp hỗ trợ xử lý rủi ro.
Mục tiêu cốt lõi của Sổ tay là thiết lập cơ chế phối hợp nhanh chóng, chuẩn hóa quy trình và mẫu biểu nhằm ngăn chặn kịp thời dòng tiền gian lận, tăng khả năng thu hồi tài sản và giảm tổn thất cho khách hàng.
Báo cáo kết quả thực hiện Sổ tay hướng dẫn phối hợp hỗ trợ xử lý rủi ro đối với tài khoản/thẻ và đơn vị chấp nhận thanh toán liên quan đến các giao dịch nghi ngờ gian lận, giả mạo, lừa đảo từ khi ban hành đến nay, bà Lê Hồng Nhung, đại diện Ban soạn thảo Sổ tay cho biết, sau khi được ban hành, công tác đào tạo và đăng ký đã được thực hiện quyết liệt với sự tham gia của 54 tổ chức thành viên.
Đến ngày 25/5/2026, hệ thống đã ghi nhận một số kết quả ấn tượng: Đã xác minh và áp dụng biện pháp xử lý rủi ro đối với 4.244 tài khoản có dấu hiệu gian lận; công cụ truy vết đã xác định được 2.157 tài khoản liên quan trong chuỗi giao dịch lừa đảo...
Bình luận