Mạng xã hội chấn động vì loạt ảnh AI giả sau vụ tai nạn nghiêm trọng

Trục lợi trên nỗi đau, khi bi kịch trở thành mồi câu view

Vụ lật tàu du lịch Vịnh Xanh 58 (QN-7105) xảy ra vào chiều 19/7 trên Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh) khiến 35 người thiệt mạng và 4 người mất tích gây chấn động dư luận cả nước.

Trong khi lực lượng chức năng căng mình tìm kiếm người gặp nạn, các gia đình gồng mình vượt qua nỗi mất mát thì trên các diễn đàn mạng xã hội lại xuất hiện nhiều tài khoản, cá nhân ẩn danh và các fanpage lợi dụng bi kịch này, biến đau thương của người khác thành công vụ để “câu view” gây bức xúc trong cộng đồng.

Những hình ảnh do AI tạo được các fanpage sử dụng lại, thêu dệt thành nhiều câu chuyện "câu view

Nhiều fanpage lợi dụng sức mạnh của trí tuệ nhân tạo (AI) để "chế tác" nên những bức ảnh minh họa giả mạo, mô tả các khoảnh khắc sinh tử, cảnh người rơi xuống biển hay gương mặt thất thần của nạn nhân, tất cả đều không có thật. Những hình ảnh này thường đi kèm với lời kể sướt mướt, thêu dệt nên một câu chuyện tưởng như thật, đánh vào cảm xúc người đọc.

Tính đến sáng 21/7, các từ khóa như “lật tàu”, “Vịnh Hạ Long”, “nạn nhân” xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội, kéo theo hàng chục bài đăng thêu dệt lại vụ việc bằng các chi tiết không kiểm chứng.

Không ít nội dung dùng thủ pháp kể chuyện gián đoạn, mập mờ, khơi gợi sự tò mò rồi dẫn dụ người đọc nhấn vào các đường link “đọc tiếp” trong phần bình luận. Những đường link ấy đưa người dùng tới các trang tổng hợp tin tức trôi nổi, nơi quảng cáo chiếm gần trọn màn hình.

Dù trong một số bài viết có ghi dòng chú thích nhỏ như “nội dung hư cấu” hay “hình ảnh chỉ mang tính minh họa”, nhưng với cách trình bày lẫn lộn thật - giả, không ít người dùng mạng vẫn bị đánh lừa, để lại những bình luận tiếc thương như thể đang nói về một nạn nhân có thật.

Bài viết thu hút được sự tương tác lớn nhờ vào câu chuyện không có thật và hình ảnh do AI tạo ra

Bên dưới mỗi bài đọc là đường link bài viết có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với độc giả, tuy nhiên nhiều độc giả vẫn cho rằng đây là câu chuyện có thật nên dành những lời chia buồn tới các nạn nhân xấu số

Hành vi này đã khiến không ít cư dân mạng phẫn nộ. Những bình luận lên án việc lợi dụng bi kịch để kiếm lợi xuất hiện ngày càng nhiều. “Không thể tin nổi họ có thể dựng lên những câu chuyện như vậy chỉ để câu view”, một người dùng Facebook bức xúc.

Một số tài khoản thậm chí còn sản xuất các video hoạt họa bằng AI, mô phỏng “hiện trường vụ tai nạn” với lời dẫn rùng rợn: “Khoảnh khắc cuối cùng trước khi tàu chìm ở Quảng Ninh”, khiến người xem dễ nhầm tưởng đó là clip do lực lượng cứu hộ ghi lại. Trong khi đó, những hình ảnh này hoặc được cắt ghép từ các vụ tai nạn khác, hoặc hoàn toàn do AI tạo ra, không liên quan gì tới sự kiện thực tế.

Không dừng lại ở đó, những trang tin giả còn sử dụng lại các video cũ từ những vụ việc đau lòng khác, thay tiêu đề, chỉnh lại nội dung để tái sử dụng cho vụ tai nạn lần này. Hệ quả là những câu chuyện sai lệch, bóp méo sự thật được lan truyền chóng mặt, tạo ra một làn sóng thông tin độc hại, làm tổn thương thêm người trong cuộc và khiến dư luận hoang mang.

Nhiều người bức xúc về nội dung do AI tạo nhằm câu view

Nhiều video lan truyền trên mạng xã hội ghi "cận cảnh vụ lật tàu ở Quảng Ninh" nhưng thực tế không liên quan đến sự việc ngày 19/7

Báo động đỏ về tin giả thời AI

Vụ việc một lần nữa là lời cảnh tỉnh rõ ràng về sự lan tràn của tin giả, nội dung xuyên tạc và sản phẩm do AI tạo ra trên các nền tảng số. Khi công nghệ ngày càng dễ tiếp cận, việc tạo ra hình ảnh và video giả mạo trở nên đơn giản hơn bao giờ hết. Những nội dung tưởng như “có thật” này đánh lừa cảm xúc và nhận thức của người dùng, từ đó gây ra hậu quả khó lường trong việc định hướng dư luận và gây nhiễu thông tin.

Giới chuyên gia an ninh mạng nhiều lần cảnh báo rằng, không gian mạng hiện nay là mảnh đất màu mỡ cho những kẻ thao túng thông tin, đặc biệt trong các tình huống nhạy cảm như thiên tai, tai nạn hay các sự kiện xã hội gây chấn động. Khi tâm lý cộng đồng dễ bị lay động, đó cũng là lúc các chiêu trò lợi dụng cảm xúc được tung ra mạnh mẽ nhất.

Trong bối cảnh hỗn loạn thông tin hiện nay, người dùng mạng xã hội cần đóng vai trò như những người gác cổng thông tin, biết lựa chọn, sàng lọc và phản biện trước khi tiếp nhận bất kỳ nội dung nào.

Đừng vội chia sẻ những bài viết chỉ vì cảm thấy thương tâm hay tò mò. Hãy kiểm tra kỹ nguồn tin, đối chiếu với các cơ quan báo chí chính thống, và cẩn trọng với những bài đăng có dấu hiệu giật gân, mập mờ thông tin.

Hạ Thương