Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có thể đóng góp tới 5% GDP

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng

Khoa học công nghệ: Thương mại hóa nghiên cứu để đóng góp 1% GDP

Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, thứ nhất, KHCN phải đóng góp được 1% vào tăng trưởng GDP. Cách làm là các kết quả nghiên cứu phải mang ra thương mại hóa, đưa vào doanh nghiệp để tạo ra sản phẩm mới, doanh thu mới.

Bộ trưởng nhấn mạnh cần đổi mới cách phân bổ ngân sách và đánh giá các đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu KHCN theo hướng: một đồng chi cho nghiên cứu phải tạo ra 10 đồng doanh thu gián tiếp. 25.000 tỷ đồng mà chúng ta chi cho nghiên cứu phát triển phải tạo ra 250.000 tỷ đồng doanh thu gián tiếp, và tỷ lệ giá trị tăng thêm phải đạt 40-50%, tức là tạo ra 100-125 tỷ đồng GDP, khoảng 1% GDP.

Trước đây, chúng ta chưa đặt mục tiêu này. Nghiên cứu chủ yếu để tạo ra kết quả là bài báo, mà chưa hướng tới tăng trưởng kinh tế. Trong khi đó, các nước phát triển dựa trên KHCN thì đều đặt mục tiêu nghiên cứu phải đưa vào ứng dụng, phải hướng tới tăng trưởng kinh tế. Một đồng nghiên cứu của họ tạo ra 10-15 đồng doanh thu, thậm chí có nước, 1 đồng nghiên cứu tạo ra 20 đồng doanh thu, KHCN đóng góp tới 2% tăng trưởng GDP.

Đổi mới sáng tạo: Hỗ trợ doanh nghiệp để tạo ra 3% GDP

Thứ hai, ĐMST phải đóng góp 3% tăng trưởng GDP. ĐMST tập trung vào hỗ trợ các doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, đổi mới công nghệ, nhận chuyển giao công nghệ, nâng cao hiệu suất sử dụng công nghệ và khởi nghiệp sáng tạo.

Cách làm là thông qua việc hỗ trợ lãi suất vay đối với các khoản đầu tư đổi mới công nghệ của doanh nghiệp, cơ chế là nhà nước hỗ trợ tới 50% lãi suất vay, lấy từ Quỹ Đổi mới công nghệ.

Một năm, nhà nước sẽ chi ra 25.000 tỷ đồng để hỗ trợ các doanh nghiệp ĐMST, nhằm tăng năng suất lao động, tăng TFP, tăng sản lượng, tăng thêm các mặt hàng mới - qua đó tạo ra 3% tăng trưởng GDP. Đây là con số khả thi bởi chúng ta từng đạt 2-2,5% tăng trưởng GDP thông qua đổi mới công nghệ doanh nghiệp vào các năm 2018-2019, dù khi đó chưa có nhiều chính sách hỗ trợ.

Hiện nay, với Luật KH, CN và ĐMST cùng nhiều cơ chế mới, đặc biệt là sự ra đời của hai quỹ quan trọng - Quỹ Đổi mới công nghệ và Quỹ Đầu tư mạo hiểm - kỳ vọng sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho đổi mới sáng tạo trong khối doanh nghiệp.

Chuyển đổi số: Tăng tốc hạ tầng di động để góp thêm 1% GDP

Thứ ba, CĐS đóng góp 1% vào tăng trưởng GDP. Cách làm là tăng gấp đôi tốc độ di động. Các nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng, tốc độ di động mà tăng thì sẽ kéo theo tốc độ nền kinh tế tăng, nhất là kinh tế số. Nếu tốc độ di động tăng gấp đôi thì GDP tăng ít nhất 1%.

Bộ KH&CN đã chỉ đạo các nhà mạng tăng tốc độ di động lên gấp đôi trong năm 2025, nhưng đến tháng 7 này đã đạt mục tiêu. Bộ trưởng đề nghị các địa phương tiếp tục hỗ trợ nhà mạng phát triển hạ tầng số.

Ngoài ra, các nội dung khác về CĐS như dịch vụ công trực tuyến toàn trình, hoạt động chính quyền dựa trên dữ liệu… cũng sẽ làm tăng tốc độ của bộ máy nhà nước và cả nền kinh tế.

6 tháng đầu năm 2025: Nhiều chuyển biến tích cực trong KH&CN, ĐMST và CĐS

Theo kết quả sơ kết 6 tháng đầu năm 2025 thực hiện các nhiệm vụ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia của Bộ KH&CN, các lĩnh vực trên đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận.

Công nghệ chiến lược và phát triển doanh nghiệp KHCN

Trong lĩnh vực phát triển KHCN và ĐMST, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược với 11 nhóm công nghệ chủ chốt. Đến thời điểm này, số lượng doanh nghiệp KH&CN là 858 doanh nghiệp, với tổng số lao động 42.642 người và tổng vốn quỹ KHCN là 108,6 tỷ đồng.

Tính đến tháng 3/2025, có 31 doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận doanh nghiệp công nghệ cao còn hiệu lực; 13 doanh nghiệp được cấp chứng nhận hoạt động ứng dụng công nghệ cao; 01 cơ sở được chứng nhận ươm tạo công nghệ cao.

Đặc biệt, Cổng sáng kiến giải pháp và Sàn giao dịch KH&CN, ra mắt ngày 09/4/2025, đến cuối tháng 6 đã có 254 sản phẩm, giải pháp được đề xuất, trong đó đang đánh giá 190; đang xử lý 21; đã tiếp nhận 10; công bố 103 sản phẩm, giải pháp.

Nỗ lực triển khai chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII)

Bộ KH&CN đã triển khai hướng dẫn, đôn đốc các bộ ngành, địa phương thực hiện các giải pháp cải thiện chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2025. Đồng thời, Bộ cũng xây dựng và triển khai bộ chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII), được áp dụng theo phương pháp như năm 2024 và điều chỉnh phù hợp với việc sắp xếp lại đơn vị hành chính.

Bộ đã hỗ trợ 08 địa phương trong việc công bố kết quả chỉ số PII năm 2024, tổ chức hội thảo, tập huấn, hướng dẫn thu thập dữ liệu và hoàn thiện hồ sơ minh chứng cho năm 2025.

Tăng tốc phát triển hạ tầng số

Về hạ tầng số, tính đến giữa năm 2025, 99,3% thôn bản đã có kết nối băng rộng di động (tăng 362 thôn so với tháng 12/2024); 99,8% dân số được phủ sóng 4G; tốc độ truy cập băng rộng di động đạt 146,64 Mbps, xếp thứ 20 thế giới, tăng 68% so với cuối năm 2024.

Hạ tầng 5G hiện đã phủ sóng 26% dân số (tăng 0,5%), tỷ lệ hộ gia đình dùng cáp quang đạt 85,3%, tốc độ truy cập đạt 203,89 Mbps, xếp thứ 26 thế giới, tăng 28%.

Đặc biệt, tổng dung lượng cáp quang biển đạt 70 Tbps, tăng gấp đôi so với cuối năm 2024. Hiện Việt Nam đã có 14 doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung tâm dữ liệu, góp phần xây dựng nền tảng cho chuyển đổi số quốc gia.

Phạm Lê