Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, tài sản mã hóa đang trở thành một kênh đầu tư hấp dẫn, mở ra cơ hội huy động vốn, đa dạng hóa danh mục và thúc đẩy đổi mới công nghệ. Tuy nhiên, việc triển khai thị trường này tại Việt Nam cần thận trọng để đảm bảo an toàn, minh bạch và hiệu quả cho nhà đầu tư.
Tại tọa đàm “Tài sản mã hóa: Từ vùng xám đến thí điểm - Giải pháp đảm bảo minh bạch, an toàn, hiệu quả”, các chuyên gia và nhà quản lý đã làm rõ cơ chế quản lý, triển khai Nghị quyết 05 của Chính phủ và lộ trình phát triển thị trường tài sản số tại Việt Nam.
Thận trọng để bảo vệ nhà đầu tư và hoàn thiện khung pháp lý
Lý giải về việc tại sao nhà đầu tư trong nước hiện tại chưa được tham gia đầu tư tài sản mã hoá, ông Tô Trần Hòa - Phó Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước), cho biết, Điều 6 của Nghị quyết 05 của Chính phủ quy định “tài sản mã hoá chỉ được chào bán, phát hành cho nhà đầu tư nước ngoài” xuất phát từ tinh thần thận trọng, nhằm bảo vệ nhà đầu tư và kiểm soát rủi ro trong giai đoạn đầu.
Mặc dù Việt Nam hiện có 19 - 21 triệu tài khoản liên quan đến tài sản số, con số này chưa phản ánh đúng chính xác quy mô thực tế do nhiều người sở hữu nhiều tài khoản. Quan trọng hơn, năng lực hiểu biết của nhà đầu tư Việt Nam còn thấp, trong khi thời gian qua đã xảy ra nhiều vụ lừa đảo tài sản số.
 |
| Ông Tô Trần Hòa - Phó Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước). |
Ông Hòa nhấn mạnh: “Tiền có thể bị chuyển đi trong tích tắc, việc truy hồi hoặc bồi thường gần như bất khả thi nếu xảy ra gian lận. Vì vậy việc mở cửa thị trường cần đi kèm khả năng giám sát và xử lý hiệu quả”.
Do đó, giai đoạn đầu, việc chỉ cho phép nhà đầu tư nước ngoài tham gia vừa giúp thu hút vốn quốc tế, vừa tạo thời gian để hoàn thiện khung pháp lý, quy trình giám sát và nâng cao nhận thức công chúng. Song song, các cơ quan quản lý sẽ xây dựng chương trình đào tạo, truyền thông và nâng cao kiến thức tài chính cho người dân, giúp họ hiểu rõ quyền lợi, rủi ro và trách nhiệm khi tham gia thị trường.
Sức hấp dẫn của thị trường không nằm ở việc mở cửa ngay, mà ở chất lượng sản phẩm, tính thanh khoản, minh bạch thông tin và độ an toàn của dịch vụ.
Nên cho phép nhà đầu tư chuyên nghiệp trong nước được mua tài sản mã hóa
Trong khi đó, TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Việt Nam lại cho rằng chúng ta cần phát triển từng bước và không hạn chế nhưng nếu chỉ cho phép nhà đầu tư nước ngoài tham gia, Việt Nam sẽ tự đánh mất tiềm năng nội lực. Vì vậy, nên cho phép nhà đầu tư chuyên nghiệp trong nước được mua tài sản mã hóa.
Tiêu chí “chuyên nghiệp” có thể mở rộng: ngoài kinh nghiệm về chứng khoán, yêu cầu có chứng chỉ, bằng cấp được đào tạo về tài sản số, kể cả từ các khóa học quốc tế hoặc trực tuyến. Điều này vừa đảm bảo an toàn, vừa thúc đẩy dân trí về tài chính và công nghệ.
Đồng thời, không nên loại trừ chứng khoán mã hóa khỏi phạm vi điều chỉnh của Nghị định 05. Nếu không cho phép token hóa chứng khoán, chúng ta mãi chỉ giao dịch theo cách cũ, trong khi thế giới đã tiến rất xa. Việc phân chia nhỏ cổ phần và giao dịch chứng khoán qua nền tảng số sẽ tạo thêm kênh huy động vốn minh bạch, ít rủi ro và dễ tiếp cận hơn cho nhà đầu tư nhỏ lẻ.
Mặt khác, cần coi giáo dục tài chính là nền móng của thị trường minh bạch. Vì thế cần thành lập một quỹ đào tạo báo chí và chuyên gia về tài sản số, có thể khởi đầu từ các cơ quan báo chí lớn, giúp xã hội hiểu đúng về thị trường mới này.
Để đón đầu làn sóng tài sản số, Việt Nam cần đầu tư mạnh vào hạ tầng dữ liệu, lưu trữ, năng lượng và bảo mật, học theo mô hình của Trung Quốc khi đặt trung tâm dữ liệu ở vùng mát hoặc dưới lòng biển nhằm tiết kiệm điện năng và duy trì an toàn.
 |
| TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV. |
Cơ quan quản lý cần yêu cầu các công ty cung cấp dịch vụ giao dịch tài sản số phải tách biệt tài khoản tiền - tài khoản tài sản, đồng thời ký quỹ bắt buộc để bồi thường thiệt hại khi xảy ra sự cố.
Sự thành công của thị trường tài sản số Việt Nam phụ thuộc vào khả năng dung hòa hai yếu tố: An toàn và đổi mới. Nếu quá thận trọng, Việt Nam có thể bỏ lỡ làn sóng tài chính số toàn cầu; nhưng nếu mở cửa ồ ạt mà thiếu hạ tầng và khung pháp lý, rủi ro thiệt hại sẽ rất lớn.
Vì vậy, lộ trình phù hợp là thử nghiệm có giới hạn, song cho phép nhà đầu tư chuyên nghiệp trong nước tham gia, đồng thời đẩy nhanh hoàn thiện pháp lý về CBDC, tokenized securities và hạ tầng dữ liệu.
Thị trường tài sản số là xu hướng không thể đảo ngược. Điều quan trọng không phải là cho phép hay không cho phép, mà là làm thế nào để quản lý và tận dụng nó một cách an toàn, hiệu quả và mang lại giá trị cho nền kinh tế Việt Nam.
Thu Hương
Bình luận