Thủ tướng Phạm Minh Chính

Dự lễ khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc sáng 13/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh đây là dấu mốc quan trọng của ngành khoa học - công nghệ vũ trụ nước nhà, đồng thời yêu cầu từng bước làm chủ công nghệ vệ tinh, hoàn thiện thể chế và phát huy trung tâm như một hạ tầng năng lực lõi của quốc gia.

Thủ tướng tham quan Bảo tàng Vũ trụ Việt Nam (ảnh: VGP)

Bước phát triển quan trọng của ngành công nghệ vũ trụ Việt Nam

Sáng 13/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã dự lễ khánh thành công trình Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, Hà Nội, đồng thời tham dự Diễn đàn tầm nhìn vũ trụ Việt Nam - Nhật Bản 2026. Theo đánh giá của người đứng đầu Chính phủ, việc khánh thành công trình và tổ chức diễn đàn có “ý nghĩa đặc biệt”, đánh dấu một bước phát triển quan trọng của ngành khoa học và công nghệ vũ trụ Việt Nam, đồng thời mở ra chương hợp tác mới, sâu rộng và thực chất hơn giữa Việt Nam với Nhật Bản.

Phát biểu tại sự kiện, Thủ tướng nêu rõ phương châm hành động cho giai đoạn tới là: “Khám phá không gian - Làm chủ công nghệ - Hợp tác bền chặt - Phát triển bền vững - Vũ trụ hòa bình”. Đây được xem như thông điệp trung tâm của lễ khánh thành năm nay, thể hiện định hướng phát triển lĩnh vực không gian vũ trụ của Việt Nam không chỉ nhằm phục vụ nghiên cứu khoa học, mà còn gắn với mục tiêu phát triển bền vững, bảo đảm lợi ích quốc gia và thúc đẩy hợp tác quốc tế.

Theo các thông tin được công bố tại buổi lễ, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam là dự án khoa học công nghệ cao đầu tiên được triển khai bằng nguồn vốn vay ODA của Chính phủ Nhật Bản. Công trình được xây dựng trên diện tích 9 ha, có tổng mức đầu tư hơn 7.000 tỷ đồng, với tổ hợp hạ tầng tương đối hiện đại, gồm Trung tâm Điều hành, Trung tâm Khai thác và Ứng dụng dữ liệu vệ tinh, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển vệ tinh, trung tâm gia công, hệ thống mặt đất với ăng ten đường kính 9,3 m, cùng các hạng mục phục vụ đào tạo, bảo tàng vũ trụ, trung tâm đa phương tiện và đài thiên văn.

Dự án được xác định theo đuổi hai mục tiêu lớn. Một là xây dựng hạ tầng trung tâm vũ trụ hiện đại, tiếp nhận chuyển giao công nghệ để từng bước làm chủ công nghệ vệ tinh quan sát Trái đất. Hai là nâng cao năng lực phòng chống thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên, giám sát môi trường thông qua dữ liệu viễn thám, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh quốc gia.

Phát triển không gian vũ trụ vì mục đích hòa bình

Trong bài phát biểu, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh quan điểm nhất quán của Việt Nam là phát triển không gian vũ trụ vì mục đích hòa bình, tuân thủ công ước của Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế, vì mục tiêu phát triển bền vững, vì lợi ích của nhân dân, doanh nghiệp và quốc gia. Cùng với đó là yêu cầu bảo đảm tính độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường, đi đôi với mở rộng hợp tác quốc tế thực chất, hiệu quả.

Người đứng đầu Chính phủ cũng nêu mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu trở thành quốc gia có trình độ phát triển khoa học và công nghệ vũ trụ ở mức trung bình khá trong khu vực Đông Nam Á. Sau mốc này, định hướng được đặt ra là xây dựng năng lực quốc gia tự chủ về công nghệ vệ tinh, đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu không gian để giải quyết các bài toán lớn mang tính toàn cầu cũng như các yêu cầu về an ninh quốc gia.

Thủ tướng tham quan Bảo tàng Vũ trụ Việt Nam tại khu công nghệ cao Hòa Lạc (ảnh: VGP)

Một điểm nhấn đáng chú ý khác là yêu cầu hoàn thiện hành lang pháp lý cho lĩnh vực còn khá mới mẻ này. Thủ tướng cho biết Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách cho hoạt động vũ trụ phù hợp với điều kiện trong nước và thông lệ quốc tế, đồng thời nghiên cứu, chuẩn bị cơ sở khoa học và thực tiễn để từng bước hoàn thiện khung khổ pháp lý, tiến tới xây dựng Luật Vũ trụ. Đây được xem là bước đi cần thiết để lĩnh vực công nghệ không gian phát triển bài bản hơn trong thời gian tới.

Huy động nguồn lực trên tinh thần “3 có”

Bên cạnh câu chuyện thể chế, Thủ tướng cũng yêu cầu huy động nguồn lực phát triển khoa học công nghệ không gian vũ trụ trên tinh thần “3 có”, gồm có sự đóng góp của Nhà nước, có sự tham gia của doanh nghiệp, có sự chung sức của các viện, trường và nhà khoa học. Theo định hướng này, Việt Nam sẽ thúc đẩy liên kết viện - trường - doanh nghiệp, đẩy mạnh hợp tác công - tư, từng bước hình thành thị trường dịch vụ dữ liệu vệ tinh và hệ sinh thái ứng dụng công nghệ vũ trụ trong nước.

Tại sự kiện, Thủ tướng cũng giao Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tiếp tục tổ chức vận hành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam hiệu quả, an toàn, chuyên nghiệp và bền vững; đồng thời phát huy đồng bộ các chức năng nghiên cứu, tích hợp, thử nghiệm, vận hành, khai thác dữ liệu, đào tạo và chuyển giao công nghệ. Mục tiêu là đưa trung tâm trở thành “hạ tầng năng lực lõi của quốc gia” trong lĩnh vực khoa học và công nghệ vũ trụ.

Liên quan tới các chương trình cụ thể, Thủ tướng đặc biệt lưu ý việc phối hợp chặt chẽ để phóng vệ tinh LOTUSat-1 vào cuối năm 2027 và khai thác hiệu quả sau phóng. Trước đó, dự án đã hoàn thành hợp phần đào tạo 36 thạc sĩ công nghệ vũ trụ tại Nhật Bản; các kỹ sư Việt Nam cũng đã tham gia thiết kế, chế tạo vệ tinh thử nghiệm MicroDragon và phóng thành công vệ tinh này lên quỹ đạo từ năm 2019.

Việc Thủ tướng Phạm Minh Chính trực tiếp dự lễ khánh thành và đưa ra các định hướng lớn cho thấy lĩnh vực vũ trụ đang được đặt trong tầm nhìn phát triển dài hạn của Việt Nam. Từ một công trình hạ tầng, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng để nước ta tiến xa hơn trong hành trình làm chủ công nghệ vệ tinh, mở rộng ứng dụng dữ liệu không gian và từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi hợp tác khoa học - công nghệ của khu vực.

Xem thêm:

Đăng Khoa